Pod koniec lat osiemdziesiątych, a zwłaszcza w bieżącym dziesięcioleciu, w krajach o umiarkowanym klimacie (Europa, USA, Kanada) podjęto intensywne badania nad wykorzystaniem w uprawie truskawek coraz tańszych agrowłóknin - czarnych i białych. Czarna agrowłóknina najszybciej znalazła zastosowanie w szerokiej praktyce do ściółkowania (mulczowania) plantacji i z powodzeniem konkuruje, także w Polsce z czarną folią polietylenową. Ponieważ efekty ściółkowania czarną agrowłókniną są już powszechnie znane naszym producentom, skoncentrujemy się na omówieniu możliwości wykorzystania agrowłóknin białych. Badania w tym zakresie prowadzone są w trzech kierunkach : możliwość wydłużenia okresu wegetacji truskawek sadzonych w późniejszym terminie niż optymalnym, ochrona przed przemarzaniem roślin zimą, zabezpieczenie kwiatów truskawek przed przymrozkami

PRZYKRYWANIE TRUSKAWEK AGROWŁÓKNINĄ P-17 WPŁYWA NA LEPSZE WIĄZANIE PĄKÓW KWIATOWYCH.

Pędy kwiatostanowe i pąki kwiatowe tworzą się latem i jesienią gdy dzień jest krótszy niż 14 godzin (M. Munkeby - 1996). Proces ten trwa, z przerwą zimową, aż do wiosny. Drugim warunkiem tworzenia pąków kwiatowych jest temperatura. Według Neumanna 1989 optymalna temperatura dla tworzenia się pąków kwiatowych wynosi od 12-20 C. Z tego względu optymalnym terminem sadzenia truskawek jest u nas lato. Niestety w tych terminach nie ma odpowiedniej ilości sadzonek. W Polsce ,,zielone" (świeże) sadzonki kopie się dopiero we wrześniu. Stanowią one ponad 90 % materiału nasadzeniowego. Sadzonki „frigo", czy doniczkowe są jeszcze drogie i wykorzystuje sieje do sterowanej produkcji owoców. Producenci sadzą więc truskawki w terminach późnych, dalekich od optymalnego. Późne sadzenie nie tylko skraca fazę tworzenia pąków kwiatowych, ale również powoduje to, że rośliny mają przed zimą słabsze korzenie i mniej zgromadzonych substancji zapasowych, co odbija się na plonie w pierwszym roku. Złagodzić ten problem może nakrywanie nowo posadzonych roślin agrowłókniną. Wskazują na to badania szwajcarskie i norweskie. W szwajcarskim czasopiśmie OBSTWEINBAU nr 16/97 przedstawiono wyniki doświadczenia dotyczącego wpływu nakrywania posadzonych roślin agrowłókniną. W końcu sierpnia 1995 roku posadzono odmiany Splendida i Petrina i zamierzano część plantacji każdej odmiany przykryć włókniną pod koniec września. Ponieważ jesień była ciepła i słoneczna termin nakrywania przesunięto na 15 października. Włókninę pozostawiono na roślinach przez całą zimę. Usunięto ją wczesną wiosną, gdy zrobiło się ciepło. Dzięki temu rośliny spod włókniny były wiosną znacznie silniejsze od nieosłoniętych. Ponadto wytworzyły więcej pędów kwiatostanowych i pąków kwiatowych /tabela l/

Tabela l. Wpływ okrycia 15 października plantacji truskawek włókniną P.-17 na liczbę kwiatów w następnym roku

W Norwegii, gdy jesień i zima przychodzi wcześniej uznaje się, iż dla uzyskania dobrego plonu truskawek w pierwszym roku po posadzeniu, termin sadzenia nie powinien przekroczyć l sierpnia. W czasopiśmie JORDBAERNYTT nr 1/97 przedstawiono wyniki doświadczenia nad wpływem różnych terminów letniego sadzenia truskawek, przykrywanych i nie przykrywanych agrowłókniną, na plonowanie kolejnych dwu lat. W 1994 roku sadzono truskawki w trzech terminach (20.07, 5.08, i 18.08). Część posadzonych w każdym terminie roślin przykrywano natychmiast agrowłókniną (trzymana była na roślinach do pierwszych dni listopada. Plony truskawek przykrywanych i nie przykrywanych porównano dodatkowo z nie przykrywaną plantacją z wiosennego sadzenia (7.06). Oto wyniki (tabela 2):

Tabela 2.

Analiza ekonomiczna tego doświadczenia wykazała, że przy wszystkich terminach letniego sadzenia koszty produkcji l kilograma truskawek na plantacjach przykrywanych agrowłókniną były niższe niż na nie przykrytych. W porównaniu z wiosennym sadzeniem, koszt produkcji l kg na poletkach przykrytych był wyższy (z I terminu o 3 %, z II - 9 % z III - 22 %). W Polsce takich doświadczeń nie prowadzono, ale wydaje się, iż nakrywanie włókniną późniejszych nasadzeń (koniec września, października) może być ekonomicznie uzasadnione.

AGROWŁÓKNINA P-17 ZABEZPIECZA TRUSKAWKI PRZED SZKODAMI MROZOWYMI.

Szkody mrozowe na truskawkach obserwuje się najczęściej w rejonach bezśnieżnych, ale ostrych zim. Według cytowanych przez E. Żurawicza (1997) badań amerykańskich spadek temperatury wewnątrz krzaka truskawek do ok. - 9 C powoduje wyraźne uszkodzenie mrozowe, zaś M. Munkeby (1996) mówi, że u wielu wrażliwych odmian truskawek temperatura poniżej - 5 C powoduje już uszkodzenia, choć bez wyraźnych zewnętrznych symptomów. Dotychczas przeciwdziałano szkodom mrozowym okrywając plantacje na zimę warstwą słomy. Daje to dobre rezultaty tam, gdzie zimą temperatury są stabilne. Natomiast w rejonach, gdzie w środku zimy przychodzą długie okresy odwilży, a nawet ocieplenia, co sprzyja rozwojowi na truskawkach grzybów powodujących zagniwanie roślin, nakrywanie słomą nie jest zalecane (E. Żurowicz 1997). Słomę należy zastąpić materiałami, na przykład agrowłókniną, którą rozkłada się na początku silniejszego spadku temperatur i pozostawia na roślinach do początku marca. Poniżej wyniki doświadczenia cytowanego przez E. Żurowicza (tabela 3).

Tabela 3. Wpływ okrywania plantacji odmiany Elsanta w zimie 1993/94 na jej plonowanie w 1994 roku (wg Petzolda 1995).

Norweskie doświadczenie opisane w JORDBAENYTT nr 2/96 było znacznie szersze. W kilku rejonach do zimowego okrywania odmiany Elsanta (od 11 listopada - 21 kwietnia) używano różnych materiałów (patrz tabela 4.) zimą 1994/95 i 1995/96. Łagodna zima 1994/95 spowodowała, że praktycznie nie było statystycznej różnicy między plonowaniem roślin okrytych i nie okrytych. Zima 1995/96, w niektórych rejonach spowodowała na plantacjach nie przykrytych duże szkody mrozowe, co odbiło się na plonie. Wykazała też różnice pomiędzy poszczególnymi materiałami okrywowymi. Tabela 4. Wyniki doświadczenia z odmianą Elsanta pod różnymi okryciami - Kise 1996

Duńskie doświadczenie (Dencker i Hansen, 1993) prowadzone w latach 1988-91 wykazało, że okrywanie agrowłókniną odmiany Elsanta, od października do kwietnia, zwiększało plon w porównaniu z plantacjami nie okrywanymi o 20 % - 25 % w dwóch pierwszych latach. W ostatnim roku nie było żadnych różnic. W tym doświadczeniu wykazano też, że w 1990 i 91 roku owoce na plantacjach przykrywanych były przeciętnie o 8 - 10 % większe. Również w uprawie truskawek pod nie ogrzewanymi osłonami zaleca się dla zabezpieczenia przed przemarzaniem okrywanie roślin agrowłókninami, ale o większej gęstości tj. P.-30, P.-50 (Pudelski i Lisiecka 1995). Wg r. Neuweilera (Hasło Ogrodnicze nr 8/98) przy uprawach ściółkowanych czarną lub białą folią zwłaszcza na terenach, gdzie istnieje zagrożenie przemarzania, należy rośliny na zimę okrywać agrowłókniną. Potwierdzają to nasze rodzime doświadczenia prowadzone w sezonie 1997/98 przez B. Jarocińskiego (ODR Radom). Przykrycie na zimę białą włókniną plantacji truskawek ściółkowanej czarną włókniną wpłynęło korzystnie na przezimowanie i plon.

WŁÓKNINA P17 CHRONI KWIATY PRZED PRZYMROZKAMI

Wrażliwość na przymrozki zależy od fazy rozwojowej kwiatu. Najbardziej wytrzymałe są w stadium stulonego pąka; wytrzymują do -5.5 st. C. Kwiaty w stadium białego pąka. wytrzymują przymrozki od -2.1 do -3.1 st.C. Kwiaty otwarte przemarzają w temperaturze od -1.8 °C do 3.0 °C (Żurawicz 1997). W niektórych rejonach przymrozki mogą powodować poważne straty. Spośród wielu niestety kosztownych sposobów (deszczowanie, zadymianie i osłanianie) producenci norwescy preferują nakrywanie kwitnących truskawek agrowłókniną (17 g/m2), gdyż jest to metoda dość efektywna i prosta do wykonania. Agrowłókninę można łatwo zdjąć dla wykonania różnych zabiegów agrotechnicznych np. opryskiwanie. Koszty zakupu agrowłókniny rozkładają się na kilka lat, gdyż można ją używać przez kilka sezonów. Nasza Firma - dystrybutor wielu rodzajów agrowłóknin starała się w tej broszurze podać jak najwięcej informacji o możliwościach wykorzystania agrowłóknin w uprawie truskawek. Ponieważ informacje te pochodzą głównie z zagranicy - nie mogą być traktowane jako instrukcja, wskazują jednak kierunki prowadzenia rodzimych prób i badań. Nasza Firma deklaruje chęć współuczestnictwa w tych przedsięwzięciach. Czekamy na propozycję współpracy od producentów i placówek badawczych.

AGRIMPEX, Jarosław